محمد بن عبد الله بن عبيد الله بن محمود

565

تحفه خانى ( فارسى )

دردمند ضماد بايد كرد و معالج بايد كه اسراف در استعمال اضمده مبرده نكند زيرا كه موجب تغليظ و تبريد خلط است و اين موجب صعوبت استفراغ و تنقيه خلط موجب مرض و اما اگر وجع و الم به قوت باشد و تحليل قوت كند البته بايد تبريد و تخدير عضو دردمند كرد و درين باكى نيست زيرا كه وجع قوى اگر به طول انجامد موجب ضمود مريض و نحافت بدن و سقوط قوت است و بوقت قوت درد ضماد ازين نوع مخدرات بايد كرد تخم اسبغول با سركه برهم زده و تراشيده كدوى تر و آب خيار و آب برگ حى العالم و يا خوردن فلوفيا مقدار يك درم كه چهار دانگ از مثقال است و يا بر شعشا و خوردن مخدرات با ضرورت قوى نشود نبايد خورد خصوصا كسى را كه اكثر اوقات دست و پا سرد مىشده باشد و در نبض ضعفى اين‌چنين كسان را موجب هلاك است و حذر بايد كرد و افيون نبايد داد و ببايد دانست كه فلونياى رومى و فارسى هيچ ازينها بىافيون نمىباشد اگرچه درين تراكيب از ادويه حاره كاسر قوت افيون هست امّا قوت افيون در بدن بر همه فايق است و اكثر اطبا را گمان آنست كه استخوان بوسيده سوخته و سورنجان خوردن موجب خلاص و نجات ازين مرض است و ماليدن و ضماد كردن او نيز همين خاصيت دارد و ضماد بعدس و خشخاش و گل كاهو اينها در تحذير ضعيف‌تر و سليم‌تر است ازينها بايد كرد و اگر چنانچه حرارت و درد درين علت تسكين يابد ادويه باردهء مقويه خلط بايد كرد مثل بنفشه و خطمى و آرد جو و اكليل الملك و آب جو به آب كشنيز تر نيز ضماد كردن نافع است و اگر چنانچه وجع بالكليه دور شود و حرارت مرتفع شود استعمال اين ضماد كه مذكور مىگردد بايد كرد آرد جو و آرد باقلى و خطمى و بنفشه خشك و شبت و اكليل الملك و صندل سفيد از هريك هفت مثقال مجموع ادويه كوفته و پيخته و به آب كشنيز تر خمير كرده بر عضو